Een ronde akker geeft landbouw de ruimte

Hoe ziet een zelfvoorzienende stad er over vijf jaar uit? Met die vraag gingen drie ontwerpers aan de slag binnen het Co/Lab: Totaal Lokaal (voorheen: What if Lab: Totaal Lokaal) van architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco en Dutch Design Foundation. De toepassing moest een waardevolle bijdrage leveren op het gebied van energie, voedsel en/of water waarmee gezondheid, biodiversiteit en sociale binding voor inwoners optimaal zou zijn. Ontwerper Floris Schoonderbeek ging aan de slag met het thema voedsel en ontwikkelde het project Circlefarming binnen dit Co/Lab. In deze case zoomen we daar verder op in.

Het Co/Lab: Totaal Lokaal werd opgestart door architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco, in samenwerking met Dutch Design Foundation. Hier werd gezocht naar nieuwe toepassingen voor hoe een zelfvoorzienende stad op het gebied van voedsel, water en energie zou kunnen functioneren. DDF begeleidde de samenwerking met verschillende ontwerpers, onder wie ontwerper, conceptontwikkelaar en uitvinder Floris Schoonderbeek.

Schoonderbeek ervaarde het Co/Lab als een veilige omgeving waarin hij er op verschillende manieren ‘vol in kon gaan.’ Zo’n veilige omgeving is volgens hem wenselijk omdat creativiteit vaak een kwetsbaar proces is. Tijdens het Co/Lab: Totaal Lokaal kreeg Schoonderbeek bijvoorbeeld toegang tot de kennis van Sweco én ruimte om zich zeer grondig in de voedselketen te verdiepen.

DDF fungeerde als neutrale partij die onderlinge vragen kon vertalen. Ook legde DDF vast dat de ontwerpers eigenaar bleven van hun ideeën. Daardoor kon Schoonderbeek Circlefarming ook na het lab zelfstandig door ontwikkelen.

Het centrale werktuig van Circlefarming is het Kompas: een elektrische robotarm die rond een vast punt draait en gereedschap draagt. De arm draait volgens Schoonderbeek het hele teeltseizoen op zonne-energie waardoor het veel schonere energie gebruikt dan ploeg op een dieseltractor. Het vaste middelpunt zorgt ervoor dat er heel nauwkeurig kan worden gewerkt. Werken in een cirkel kent daarnaast andere voordelen. Tussen de ronde akkers blijft bijvoorbeeld ruimte over voor water en natuur.

Het ontwerp maakt ook andere manieren van samenwerken op het land mogelijk. Niet langer uitgestrekte velden, maar cirkels waarbinnen alles voor iedereen die erop werkt als dichterbij wordt ervaren. Dat maakt de methode interessant voor bijvoorbeeld zorgboerderijen. Ook na de formele afronding van het Co/Lab ging Schoonderbeek verder met zijn team dat nu uit zes mensen bestaat. De volgende stap is volgens de ontwerper scherper krijgen wat het gebruik een tuinder oplevert.